Frank was eerder werkzaam als operatieassistent in het Rode Kruis Ziekenhuis. ‘’Er werd gevraagd of ik bij de huidbankorganisatie wilde werken. In de loop van de tijd zijn bijna alle weefselbanken in Nederland gefuseerd tot ETB-BISLIFE als enige multi tissue centre in Nederland.’’ Wat Frank motiveert om dit werk te doen is de voldoening die het geeft. ‘’Je levert een bijdrage aan de wens van de donor en handelt in het belang van patiënten die de weefsels hard nodig hebben. Het is divers werk dat constant in ontwikkeling is. Onlangs heb ik nog een lezing in China mogen verzorgen over de werkwijze in Nederland, om de kennis over ‘tissuebanking’ wereldwijd te verspreiden en zoveel mogelijk patiënten te kunnen helpen.’’

Verhuizing

In 2024 is ETB-BISLIFE verhuisd van diverse locaties in Leiden, Beverwijk en Nijmegen naar een unilocatie in Haarlem. ‘’Daar is een volledig nieuw cleanroomcomplex gebouwd dat voldoet aan alle Europese richtlijnen. De weefselbank heeft goedkeuring van inspectie IGJ en is ISO- gecertificeerd. Dit betekent dat we volgens de hoogste veiligheids- en kwaliteitsstandaarden werken’’, legt Frank uit.

Donatiewet aangepast

De donatiewet is sinds 2020 aangepast. Tenzij je aangegeven hebt dat je dit niet wil, ben je automatisch donor. ‘’Maar in Nederland hebben nabestaanden altijd het laatste woord, ook als de overledene bij leven ‘ja’ heeft ingevuld’’, zegt Frank. ‘’Na het overlijden wordt met familie of nabestaanden besproken of de wens gerespecteerd gaat worden. Willen nabestaanden het niet, dan vindt er geen donatie plaats.’’ ETB-BISLIFE ontvangt huid- hart-, oog-, bot- en peesweefsel. ‘’Na ontvangst worden deze weefsels bewerkt, opgeslagen en gedistribueerd aan ziekenhuizen. Primair is het donorweefsel bedoeld voor behandeling van Nederlandse patiënten, maar bij voldoende voorraad leveren we ook aan buitenlandse ziekenhuizen.’’

Frank Beneker, directeur van ETB-BISLIFE.  – Joris Aben

Taboe doorbreken

Er zijn mensen die donatie maar een eng idee vinden. Frank: ‘’Donatie is letterlijk de ultieme daad van medemenselijkheid. Je helpt andere mensen met jouw weefsels. Er is veel voorlichting over hoe de procedures werken en nabestaanden worden goed geïnformeerd wat ze kunnen verwachten na de donatie.’’ Het uitnameteam gaat respectvol om met de overledene en er vindt altijd reconstructie plaats, zodat nabestaanden niets meer zien van de uitname. Er bestaat soms onduidelijkheid over de plaatsen waar huid bij een donor wordt afgenomen. Frank is hier duidelijk over: ‘’Alleen op de benen en rug. Je kunt het zien als een soort schaafwond die ontstaat. Na donatie wordt dit netjes verbonden en kan de overledene op de normale manier aangekleed worden.” Het kan soms ook voorkomen dat een donor toch niet geschikt is voor weefseldonatie. ‘’Bijvoorbeeld als een donor ernstig ziek is geweest. Dit communiceren we altijd naar de nabestaanden.”

Behandelingen

Hart- en oogweefsel is nog steeds schaars volgens Frank. ‘’Er is enorm veel behoefte aan. Bijvoorbeeld voor mensen die nieuw hoornvlies nodig hebben of hartweefsel bij kinderen met een aangeboren hartafwijking.’’ Donorhuid wordt voornamelijk gebruikt als biologisch verband bij brandwondenpatiënten. ‘’We kunnen huidweefsel ook celvrij maken en gebruiken bij plastische reconstructieve chirurgie. Als je bijvoorbeeld brandwonden oploopt op plekken waar de huid onder spanning staat, zoals je nek, elleboog of pols, ontstaan er bewegingsbeperkende littekens. Door celvrij huidweefsel te plaatsen, is er meer natuurlijke huidopbouw, waardoor er minder littekenvorming ontstaat.” Bot- en peesweefsel wordt vooral gebruikt bij behandeling van gescheurde kruisbanden of schouderproblemen. ‘’Bot wordt vaak als vulmiddel gebruikt bij het plaatsen van een prothese en soms ook als volledige vervanging van een botstuk, bijvoorbeeld bij botkanker.’’

Bewaren

Elk type weefsel wordt op een andere manier bewaard. ‘’Zo bewaren we oogweefsel bij 31 graden Celsius , maar dit betekent ook dat het weefsel binnen 28 dagen getransplanteerd moet worden naar de patiënt’’, legt Frank uit. Huid kan gekoeld bewaard worden, bot bij -80 graden Celsius en hartklepweefsel zelfs bij -180 graden Celsius in stikstofdamp. ‘’Dit zijn de best bewezen bewaartemperaturen’’, aldus Frank. Huidweefsel kan daarmee maximaal drie jaar bewaard worden en bot-, pees- en hartklepweefsel vijf jaar.

Internationaal

Om zoveel mogelijk patiënten wereldwijd te kunnen helpen, werkt ETB-BISLIFE nauw samen met weefselbanken in het buitenland. ‘’Bij een tekort aan huidweefsel krijgen we ook weefsel uit Tsjechië en Barcelona. Pees- en botweefsel wordt op dit moment bewerkt in Barcelona, maar we zijn bezig om dit binnen onze organisatie op te zetten. De cleanroomfaciliteit is al gebouwd. In de loop van volgend jaar gaan we zelf pees- en botweefsel bewerken. Het voordeel daarvan is dat we beter kunnen inspelen op specifieke vragen van medisch specialisten.’’

Doneren bij leven

Wanneer patiënten geopereerd worden en een heupprothese krijgen, kan het verwijderde heupkopweefsel ook gedoneerd worden. ‘’We bewerken dit botweefsel, zodat het weer gebruikt kan worden tijdens operatieprocedures waarbij extra bot nodig is.’’ Een recente ontwikkeling is het VitalTissue project. Dit behelst het beschikbaar stellen van ongebruikt menselijk restweefsel wat overblijft na een operatie. Met toestemming van de patiënt kan dit restweefsel gebruikt worden voor wetenschappelijk onderzoek. ‘’Hierdoor hopen wij dat wetenschappers in de toekomst minder gebruik te hoeven maken van proefdieren.’’ De komende drie jaar wordt de haalbaarheid van dit initiatief door ETB-BISLIFE onderzocht.

Wil je meer informatie over ETB-BISLIFE of heb je vragen? Kijk dan op www.etb-bislife.org of vitaltissue.nl.